การศึกษาและชีวิตในต่างแดน๒๔๗๗ - ๒๔๙๔

สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากรมกลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ทรงเข้ารับการศึกษาระดับอนุบาลที่ Park School เมืองบอสตัน ประเทศ สหรัฐอเมริกา เนื่องจากในช่วงเวลาดังกล่าวได้ทรงติดตามสมเด็จพระบรมราชชนกซึ่งไปศึกษาต่อด้านการแพทย์ที่มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด

ปี พ.ศ. ๒๔๗๑ เมื่อสมเด็จพระบรมราชชนกสำเร็จการศึกษาและเสด็จกลับประเทศไทยพร้อมครอบครัว สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอฯ ได้ทรงเข้ารับการศึกษาในระดับประถมที่โรงเรียนราชินี (ภาพ สมุดพกที่รร.ราชินี ในแสงหนึ่ง)

ต่อมาเมื่อทรงเสด็จกลับไปประทับในสวิตเซอร์แลนด์ ในปี พ.ศ. ๒๔๗๗ ได้ทรงเข้าเรียนภาษาฝรั่งเศสเพิ่มเติมที่ชองโซเลย เป็นเวลา ๒ เดือน จากนั้นจึงย้ายมาเรียนที่โรงเรียนเมียร์มองต์ (Mieremont) จนจบระดับประถามศึกษาหลังจากนั้นสมเด็จพระบรมราชชนนี ได้ย้ายไปประทับที่เมืองปุยยีซึ่งอยู่ติดกับเมืองโลซาน โดยพระราชทานนามสถานที่ประทับว่า “วิลล่า วัฒนา” ซึ่งสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนีทรงเขียนจดหมายถึงสมเด็จพระพันวัสสาว่า
“ให้ชื่อว่า “วัฒนา” เพราะเป็นสร้อยพระนามของใต้ฝ่าพระบาทและของบี๋ด้วย และแปลว่าเจริญ เหมาะดี…” (สมเด็จพระพันวัสสาอัยยิกาเจ้าฯ ทรงพระนามว่า สมเด็จพระนางเข้าสว่างวัฒนา พระบรมราชเทวี)

ทรงศึกษาต่อในระดับมัธยมศึกษาที่โรงเรียนสตรีชื่อ École Supérieure de Jeunes Filles de la Ville de Lausanne ซึ่งทรงศึกษาภาษาเยอรมันและละตินด้วย ต่อมาทรงย้ายมาเรียนที่ International School of Geneva ณ กรุงเจนีวา ทรงสอบผ่านชั้นสูงสุดของระดับมัธยมศึกษาเป็นที่ ๑ ของโรงเรียน และเป็นที่ ๓ ของประเทศสวิตเซอร์แลนด์

วันที่ ๒ มีนาคม พ.ศ. ๒๔๗๗ พระบามสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงสละราชสมบัติ ต่อมาวันที่ ๗ มีนาคม คณะรัฐมนตรีมีโทรเลขอัญเชิญ พระวรวงศ์เธอพระองค์เจ้าอานันทมหิดลขึ้นครองราชย์ จนเมื่อสมเด็จพระพันวัสสาอัยยิกาเจ้าทรงรับสั่งให้รับ เป็นพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดล รัชกาลที่ ๘ พระเชษฐภคิณีจึงทรงเป็นสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอเจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา

พ.ศ. ๒๔๘๑ เสด็จนิวัตพระนครเป็นครั้งแรกหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง ทรงตามเสด็จออกจากเมืองโลซานน์ทางรถไฟ แล้วต่อด้วยเรือเดินสมุทร ถึงเกาะสีชังในวันที่ ๑๕ พฤศจิกายน ประทับ ณ พระตำหนักจิตรลดารโหฐาน ทรงใช้เวลาอยู่ในเมืองไทยเพียง ๕๓ วัน จากนั้นได้เสด็จกลับไปทรงศึกษาต่อยังสวิตเซอร์แลนด์

ปี พ.ศ. ๒๔๘๕ ทรงเข้าศึกษาต่อในระดับอุดมศึกษาในสาขาวิชาเคมี ที่คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยโลซาน

ปี พ.ศ. ๒๔๘๗ ทรงอภิเษกสมรสกับพันเอกอร่าม รัตนกุล เสรีเริงฤทธิ์ มีพระธิดา คือ ท่านผู้หญิงทัศนาวลัย ศรสงคราม

เมื่อทรงสำเร็จการศึกษาวิทยาศาสตร์สาขาวิชาเคมี ซึ่งพระองค์ทรงได้รับ ซาน Diplôme de chimiste analyste ในปี พ.ศ. ๒๔๙๒ นอกจากนี้ยังทรงึกษาหลักสูตรด้านสังคมศาสตร์ คุรุศาสตร์ Science Sociales Pedagogiques อันประกอบด้วยวิชาต่างๆ ในสาขา การศึกษา วรรณคดี ปรัชญา และจิตวิทยา
เมื่อ พ.ศ. ๒๔๙๑ เสด็จนิวัตพระนครอีกครั้งเพื่อถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว อานันทมหิดล และทรงร่วมพระราชพิธีบรมราชาภิเษกสมรส และ บรมราชาภิเษกพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช